woensdag, september 13, 2006

Misleiding en Piraterij

Er lijkt een ware kruistocht aan de gang te zijn; bij de autoriteiten heerst er een enorme afkeer voor het kopiëren van boeken, films en vooral muziek. De laatste jaren is de bestrijding des te opmerkelijker geworden – belastingen op beschrijfbare cd's, huiszoekingen op LAN-parties, en zelfs het illegaal binnenvallen bij organisaties als Pirate Bay.
Men begint ons meer en meer in te prenten dat het kopiëren van deze materialen diefstal is – maar is dat wel zo? Kunnen we piraterij (op zich al een pejoratief woord, maar laat ik het gebruiken: nieuwe begrippen leiden gewoonlijk tot meer verwarring) gelijkstellen met diefstal? Van Dale definieert stelen als (iets) heimelijk wegnemen om zich wederrechtelijk toe te eigenen. Aangezien dit een vrij algemeen aanvaarde definitie is, kunnen we ze met gemak gebruiken om piraterij te analyseren. Er bestaat uiteraard geen twijfel dat de persoon die illegaal kopieert zich iets toe eigent. De vraag, echter, is of er wel degelijk iets wordt weggenomen.
Wat verliest het “slachtoffer” van piraterij dan wel? De mogelijke gevolgen kunnen, net als de meeste commerciële processen, een aantal mogelijkheden inhouden. Eenvoudigweg, piraterij kan leiden tot winst, verlies, of geen van beide.
Laten we beginnen met de eenvoudigste van deze opties: winst. Dit geval zou inhouden dat de persoon in kwestie een illegaal bestand heeft gedownload of gekopieerd, en hierdoor een artiest leerde appreciëren, tot op het punt waar hij besloot deze te steunen door diens werk te kopen.
Een tweede mogelijkheid vindt men wanneer piraterij noch verlies, noch winst veroorzaakt. Deze situatie wordt veroorzaakt door personen die geen interesse betonen voor een artiest, en er absoluut geen werk van zouden kopen, maar een enkel illegaal nummer wel eens willen beluisteren.
Tot slot kunnen we het geval van verlies onderzoeken. Op wat voor wijze zou een artiest verlies lijden door het illegaal downloaden? Mijns inziens neemt men niets rechtstreeks weg van het “slachtoffer”. Er wordt slechts toegevoegd. Het enige excuus dat men dus kan inbrengen is dat bezitters van de illegale versie minder geneigd zullen zijn de legale te kopen, waardoor de artiest potentiële winst verliest. De artiest verliest dus slechts potentiële winst. Een pijnlijk verschil. Het woord “potentieel” rekent op een heleboel veronderstellingen – ik wil ook vermelden dat zelfs wettelijke concurrentie ertoe leidt dat men potentiële winst verliest. Het is dus erg dubieus om te steunen op een verlies van potentiële winst om piraterij gelijk te stellen aan diefstal, zoals zo vaak wordt gedaan in de media. Om een enkel voorbeeld te geven: een filmpje dat men vaak aantreft op dvd's, dat verplicht moet worden bekeken vooraleer men de eigenlijke dvd bekijkt, gaat ongeveer als volgt:
Je steelt geen auto's.
Je steelt geen tasjes.
Je steelt geen mobieltjes.
Je steelt geen films.
Illegale dvd's kopen is ook stelen.
Piraterij is een misdrijf.


Deze immer herhalende slogans zijn niet alleen misleidend, ze kunnen zelfs indoctrinerend genoemd worden, voornamelijk vanwege het absolute ontbreken van enig nadenken over waarom piraterij al dan niet diefstal zou zijn. Men lijkt van plan een kunstmatig besef van dit “overduidelijk feit” te implanteren in de maatschappij. Men tracht het denken uit te schakelen – wat steeds tot gevaarlijke situaties leidt.
Echter, om even te nuanceren, stel ik ook dat piraterij op zich nooit de feitelijke artiesten kan vervangen – indien piraterij te ver gaat, stort een groot deel van de hele productie-industrie in, wat leidt tot een massa problemen. Het is dus aan de individuele gebruiker om verantwoord om te gaan met piraterij, om artiesten die hij werkelijk apprecieert wel degelijk te steunen. Piraterij is echter een goed alternatief om artiesten te leren kennen, of om bijvoorbeeld enkele singles te beluisteren van een groep, waarvan de hele cd de gebruiker niet interessant lijkt.
Het valt niet te ontkennen dat de muziekindustrie een grote rol heeft gespeeld in de opgang van piraterij. Het stijgen van prijzen, en zelfs de belasting op beschrijfbare cd's, heeft ertoe geleid dat velen piraterij als een recht beschouwen: prijzen zijn te hoog om automatisch elke cd met slechts een minimum aan interessante nummers te kopen, en een algemene belasting op een zogenaamd illegale activiteit, leidt alleen maar tot de idee dat deze activiteit wordt getolereerd.
De muziekindustrie tracht de problemen veroorzaakt door piraterij te verminderen door hogere prijzen op te leggen – een compleet verkeerde reactie. Het omgekeerde zou vermoedelijk beter werken.
Het zal uit deze korte opsomming vermoedelijk blijken dat ik een voorstander ben van piraterij, zolang deze beperkt blijft. Het biedt een mogelijkheid om de productie-industrieën in toom te houden, zolang men niet overdrijft. Het steunen van geappreciëerde artiesten mag niet worden vergeten, maar: piraterij gelijkstellen aan diefstal gaat te ver.